Obserwowanie Dzikich Manier Przy Stole

Podczas gdy komary w czatowni liczyły na to, że napełnią sobie brzuchy nami, my mieliśmy nadzieję, że karolinki na jeziorze postanowią napełnić swoje brzuchy kukurydzą, którą rozsypaliśmy pod siecią opadającą. Siedzieliśmy i czekaliśmy — Jim Gillespie (ówczesny kierownik obiektu w Sam Parr State Fish and Wildlife Area) i ja. Naszym planem było schwytać kaczki, zbadać je, zaobrączkować, a następnie wypuścić, dokładając w ten sposób swoją cegiełkę do projektu badawczego dotyczącego ptactwa wodnego. W końcu, kiedy stało się jasne, że karolinki postanowiły zignorować naszą przynętę, szepnąłem: „W sierpniu mieliśmy tyle szczęścia. Co się stało?”

„Żołędzie zaczęły dojrzewać i spadać z dębów wokół jeziora. Mniej więcej o tej porze każdego roku karolinki zaczynają kręcić nosem na naszą przynętę” — odpowiedział Gillespie.

„Czyli we wrześniu karolinki mówią: ‘Żołędzie — to właśnie dziś na obiad’” — zażartowałem.

Rozumiałem upodobanie tych ptaków do żołędzi. Gdy prowadziłem research o zwierzętach żywiących się żołędziami do mojego artykułu „A Society of Acorn Relocators”, odkryłem, że żołędzie nadają się nawet do spożycia przez ludzi, jeśli wcześniej wypłucze się z nich taniny. Ostatnio jednak zacząłem się zastanawiać nad kulinarnymi wyborami pewnego ptaka. Bekas Wilsona raz po raz zanurzał dziób w mule na płyciźnie stawu. „Co u licha bekas znajduje tak wyśmienitego w błocie i mule?”

Wtedy przez obiektyw z dużym zoomem dostrzegłem danie główne. Maleńki rak był mocno trzymany na końcu smukłego dzioba bekasa. Jak na ptaka wielkości drozda ten dziób wydawał się absurdalnie długi (około 2,8 cala), prawdziwy „kinol”. Dowiedziałem się, że dziób bekasa jest twardy i potrafi wytrzymać energiczne wkłuwanie w wilgotną ziemię. Jednocześnie jego czubek jest bardzo czuły, co pozwala ptakowi wykrywać głęboko ukrytą zdobycz, a także na tyle elastyczny, by mógł uchwycić błotnisty kąsek — może dżdżownicę, larwę owada albo roślinność wodną — i przesunąć go do pyska.

Mówiąc o stworzeniach, które sondują otoczenie w poszukiwaniu pożywienia, muszę wspomnieć o motylu. Ma on naprawdę bardzo długą trąbkę; oczywiście można by ulec pokusie, by nazwać ją „językiem motyla”. Bardziej odpowiednim określeniem byłaby jednak „słomka”. Receptory smaku u motyla znajdują się głównie na stopach. Motyl rozwija swój długi, rurkowaty przydatek na głowie, sonduje wnętrze kwiatu, odnajduje nektar i sączy go. Oczywiście motyle nigdy nie siorbią głośno, ale obserwowano je, jak zbierają rozlane płyny, pobierają minerały z błotnistych kałuż, odchodów, a nawet padliny. Kiedy zajmuje się tym cała grupa motyli, zjawisko to nazywa się „puddling”.

Innym stworzeniem, które „ucztuje” z kałuży, jest zajadek, ale ta kałuża to w rzeczywistości wnętrzności jego ofiary (zwykle innego owada). Zajadek wbija swoją sztywną ssawkę (nazywaną dziobkiem) przez zewnętrzny szkielet owada i wstrzykuje enzymy trawienne. Następnie, gdy ofiara zostaje w ten sposób unieruchomiona, zajadek wysysa przez swój słomkowaty dziobek upłynnioną zawartość jej ciała.

Ogólnie rzecz biorąc, słowo „dziób” kojarzy się z ptakami, a rodzaje dziobów bardzo się u nich różnią. Można się zastanawiać, czy to dziób ptaka determinuje jego sposób odżywiania, czy też może to nawyki żywieniowe ptaka ewolucyjnie ukształtowały jego dziób.

Maleńki, spiczasty dziób lasówki z Nashville chwyta gąsienicę z liścia wysoko na dębie. Ostry, zakrzywiony dziób myszołowa rdzawosternego, zakończony chropowatym czubkiem, rozdziera ciało królika. Płaskim dziobem z zaokrąglonym końcem kaczka gadwall żeruje w płytkiej wodzie, wybierając roślinność wodną i makrobezkręgowce. Do jedzenia jagód i nasion idealnie nadaje się krótki, gruby dziób kardynała, zięby czy grubodzioba — tak, właśnie „grubodzioba” (z francuskiego gros bec: duży dziób). A potem jest jeszcze dziób pelikana białego — to dopiero narzędzie do łowienia ryb! Jeśli jednak pelikan połknie zdobycz, zanim ułoży ją tak, by mogła zsunąć się do przełyku głową naprzód, może się udławić.

Jednym ze stworzeń, które zdaje się nie musieć martwić zadławieniem, jest wąż. Wypatrzyłem węża szczurzego, którego ciało było mocno wybrzuszone tuż za pyskiem. „Czy ten wąż porwał się na zbyt duży kąsek?” Rzeczywiście połknął ofiarę większą niż rozmiar jego pyska i szerszą niż obwód jego ciała. Wąż szczurzy rozciągnął elastyczne więzadła w swojej niezrośniętej żuchwie, poruszył stawami czaszki, „wprowadził” zdobycz do wnętrza ciała dzięki naprzemiennym ruchom żuchwy (nie był to ruch żucia) i rozciągnął sprężystą skórę ciała niczym gorset.

W królestwie zwierząt nie ma ani kredensu starej matki Hubbard, ani lodówki, ale zwierzęta i tak sobie radzą. Wiewiórnik przechowuje orzechy i nasiona w schowku wewnątrz nory. Lis rudy, który może nie chce przerywać udanego pasma łowieckiego, by od razu zjeść zdobycz, wykopuje płytki dołek i przykrywa upolowane zwierzę ziemią, by wrócić po nie później. Kowalik białobrzuchy chowa nasiono słonecznika za kawałkiem kory. Ach, jak misterną sieć tka tygrzyk, gdy najpierw ćwiczy odkładanie posiłku na później. Aby opóźnić zjedzenie owada złapanego w sieć, tygrzyk, często nazywany pająkiem ogrodowym, owija swój stawonogi przysmak w jedwabisty pakunek. Gąsienica zawisaka tytoniowca służy jako żywy, poruszający się „pojemnik” do przechowywania pokarmu dla larw gąsienicznika. Samica błonkówki składa jaja wewnątrz ciała gąsienicy, tworząc tym samym idealną przekąskę dla swojego potomstwa po wykluciu. Gdy larwy się najedzą, a potem przepoczwarczą, wyczerpana gąsienica zostaje najeżona ich kokonami niczym jeżozwierz.

Ludzka działalność zmienia zwierzęce jadłospisy. Dynia halloweenowa stojąca na ganku zostaje rozbita w drobny mak przez głodną wiewiórkę szarą. W ogrodzie żółw pudełkowy znajduje sobie dojrzałego pomidora, który bardzo mu smakuje. Niestety, w krajobrazie przekształconym przez człowieka coraz częściej pojawiają się nierodzime krzewy suchodrzewu krzewiastego (lub amurskiego), których owoce są bogate w węglowodany, ale ubogie odżywczo (bogate w węglowodany owoce nie dostarczają tłuszczu potrzebnego ptakom, zwłaszcza wędrownym). Zastanawiam się, czy tulipany zapewniają odpowiednie wartości odżywcze; słyszałem, że stały się podstawą diety jeleni wirginijskich na przedmieściach. Z kolei dzikie indyki wschodnie wygrzebują kukurydzę w naszych korytach dla bydła i wokół nich, połykając ją mimo tego, że jest oblepiona krowią śliną.

Dla dzikich zwierząt jedzenie „z ludzkiej ręki”, że tak to ujmę, niesie ze sobą zagrożenie. Gdy przez dany teren przewija się więcej zwierząt niż zwykle, bo ktoś wystawił im „bufet”, wzrasta ryzyko przenoszenia chorób. Zwierzę regularnie dokarmiane może stracić lęk przed ludźmi i szybko zostać uznane za „uciążliwe”. Co więc robić, by pomagać dzikiej przyrodzie? Wspierać organizacje zarządzające dzikimi terenami albo tworzyć siedliska przez sadzenie rodzimych roślin. I tak często, jak to możliwe, cieszyć się obserwowaniem dzikich zwierząt i ich dzikich manier przy stole, ale robić to dyskretnie.

Dla dzikich zwierząt zdobywanie pożywienia to ciężka praca. Wystarczy pomyśleć, że lelek wschodni opuszcza Illinois jesienią i leci aż do Ameryki Środkowej tylko po to, by żywić się ćmami. Tak, zwierzęta chwytają, skubią, kopią, nurkują, czają się, wabiają, atakują, porywają, sondują, rzucają się na zdobycz, skradają się, pełzają, przeciskają się, potrząsają oraz podskakują i wiją się — wszystko tylko po to, żeby coś zjeść.

Dalsza Lektura

Przepisy regulujące dokarmianie dzikich zwierząt – Illinois Administrative Code 17-635 oraz Illinois Digest of Hunting and Trapping Regulations

Preferencje pokarmowe dzikich zwierząt i ich maniery przy stole:

• Spadek liczebności lelka wschodniego w Illinois 
• Bekas Wilsona — to prawdziwy ptak, a nie tylko żartobliwe powiedzenie 
• Trzy gatunki susłów naziemnych występują w Illinois