Nie Zostawiaj Śladów: Inspirowanie Następnego Pokolenia Wędkarzy

Wyobraź sobie, że mieszkasz niecałą milę od rzeki lub jeziora, a mimo to nigdy nie doświadczyłeś radości przebywania nad wodą albo na wodzie. Albo że chcesz łowić ryby, ale nie masz nikogo, kto mógłby cię tego nauczyć. Dla wielu osób to rzeczywistość, ale oddana grupa ludzi ma nadzieję to zmienić dla jak największej liczby osób.

Założony w 1985 roku Illinois Urban and Community Fishing Program, prowadzony przez Illinois Department of Natural Resources (IDNR), ma długą historię uczenia ludzi wędkarstwa. Program początkowo rozpoczął się w Chicago, aby łączyć ludzi w każdym wieku z wodą oraz lokalnymi możliwościami wędkowania. Przez kolejne dekady program odniósł tak duży sukces, że rozszerzył się na cały stan Illinois. Obecnie czterech pełnoetatowych koordynatorów programu oraz wielu sezonowych przedstawicieli ds. edukacji przyrodniczej (Conservation Education Representatives, CERs) prowadzi doświadczenia wędkarskie i programy edukacji przyrodniczej dla tysięcy dzieci i dorosłych z Illinois o różnych poziomach sprawności każdego roku.

Brzmi to jak świetny program, ale jestem już na tyle doświadczony, by wiedzieć, że program jest tylko tak dobry, jak ludzie, którzy go realizują. Chciałem więc lepiej zrozumieć, co — poza miłością do wędkarstwa — skłania kogoś do zostania przedstawicielem CER. Eliha Perez jest CER-em od czterech lat. Niedawno miałem szczęście usiąść z nim do rozmowy i dowiedzieć się, dlaczego zaangażował się w Illinois Urban and Community Fishing Program oraz co sprawia, że kontynuuje tę pracę rok po roku.

Ponieważ każda historia zwykle zaczyna się od początku, pierwsze pytanie, jakie zadałem Perezowi, brzmiało: Kiedy zainteresowałeś się wędkarstwem? Roześmiał się i odpowiedział: „Dawno temu! Ocean znajdował się tuż po drugiej stronie ulicy od jamajskiej parafii, w której mieszkałem, i było tam wielu rybaków. Kiedy miałem 4 albo 5 lat, razem z kilkoma kolegami wyszliśmy z żyłką i haczykiem z przynętą z ciasta. Złowiłem rybę prawie tak dużą jak ja, może 36 cali. W porównaniu z moim wzrostem była ogromna; wszyscy w społeczności bardzo się tym ekscytowali”. To doświadczenie wywarło na nim trwałe wrażenie i od tamtej pory łowi ryby.

W swojej pełnoetatowej pracy jako pracownik socjalny Perez pomaga uczniom klas 7 i 8 odnaleźć się w życiu szkolnym. Często obejmuje to wspieranie uczniów doświadczających bezdomności, mierzących się z problemami wagarowania lub realizujących edukację w ramach planu 504. Ci młodzi ludzie mają wiele spraw na głowie. Perez rozumie, jak to jest mieć umysł pędzący w milion różnych stron; podzielił się tym, że wędkarstwo pomaga mu go wyciszyć. I właśnie to doświadczenie stara się przekazywać jako CER w IDNR.

Pracując w środkowym Illinois, Perez często najpierw zabiera uczniów nad Lake Clinton, Lake Decatur lub lokalną rzekę, zanim organizuje dalsze wyprawy wędkarskie. Wielu jego uczniów nigdy wcześniej nie było nad jeziorem ani rzeką. Wielu odczuwa lęk przed wodą. Niewielu potrafi pływać. Niektórzy wierzą, że przebywanie na zewnątrz jest niebezpieczne. Inni po prostu mają trudność z oderwaniem się od ekranów. Spotyka każdego z nich dokładnie tam, gdzie jest, a ucząc ich łowić ryby — a czasem także pływać — przekazuje im inne lekcje, z których będą korzystać przez całe życie.

Dla Elihy praca CER to coś więcej niż sezonowe stanowisko — to powołanie. Pracuje z ludźmi w każdym wieku, nie tylko z uczniami gimnazjalnymi, ale także z dorosłymi, studentami i młodszymi dziećmi, niektórymi nawet pięcioletnimi. Od Chicago po Carbondale uczy ludzi wszystkiego, co wie o wędkarstwie. Prowadzi warsztaty z wędkarstwa muchowego, doradza, od jakiego sprzętu zacząć i jakich haczyków lub przynęt używać, uczy łowienia z kajaka, instruuje, jakiej wędki użyć do rodzaju ryb, które chce się złowić („w przeciwnym razie stracisz rybę”), oraz jak wiązać węzły wędkarskie („to twoi najlepsi przyjaciele”).

Perez omawia znacznie więcej niż tylko to, jak złowić i wyfiletować rybę. Mówi, że „uczenie ludzi o wędkarstwie i przyrodzie jest jak zestaw Lego — każdy element pasuje do większego obrazu ochrony przyrody”. Choć główny nacisk kładzie na wędkarstwo, często omawia również to, jak działają ekosystemy wodne, różne gatunki ryb oraz ich okresy rozrodu i tarła, cykl azotowy, wpływ zakwitów glonów na gatunki wodne, dlaczego ważne jest, by nie przewracać kamieni w rzekach pstrągowych — wędkarstwo pstrągowe jest jego ulubionym — jak zdobyć stypendium wędkarskie na studia i wiele, wiele więcej. Jak powiedział, celem jest powiązanie tych pojęć z tym, co ludzie już wiedzą, aby mogli dzielić się tą wiedzą ze swoimi znajomymi.

Kiedy zapytałem Pereza, jaką najważniejszą myśl chciałby zostawić ludziom, jego odpowiedź była prosta: „Nie zostawiaj śladów, tylko odciski stóp”. Ale wystarczyło mi mniej niż pięć minut rozmowy z Elihą, aby zrozumieć, że zostawia po sobie nie tylko ślad, ale trwałe dziedzictwo. Zamiast po prostu łowić ryby dla własnej przyjemności — choć robi to bardzo często — zachęca innych, by rozwijali się dzięki własnej więzi z naturą, ucząc ich, jak zostawiać ziemię i wody w lepszym stanie, niż je zastali. „Głosi to, co sam praktykuje”: „Jeśli coś przynosisz, zabierz to z powrotem i podnieś śmieci po innych. Zostaw miejsce nieskazitelne”.

Perez podkreślił, że sam nie zaczynał łowić w pojedynkę. Dlatego wyciąga rękę do następnego pokolenia. Uczy, jak łowić ryby. Jak poprawiać zdrowie psychiczne i fizyczne, czerpiąc radość z przebywania na świeżym powietrzu. Zachęca, by być odważnym, uczyć się przez całe życie i odwiedzać miejsca, o których wcześniej się nie wiedziało. To solidne życiowe lekcje, które mogą inspirować kolejne pokolenie wędkarzy.